De medische ethiek heeft de voorbije vijftig jaar een spectaculaire groei gekend. Zowat alle domeinen van het medisch ingrijpen – vanaf het prille begin van het menselijke leven tot het levenseinde – zijn gaandeweg onderwerp geworden van ethische bezinning. Waar medisch-ethische discussies aanvankelijk binnenskamers werden gevoerd, voornamelijk door artsen en ethici, zijn ze doorheen de jaren steeds meer opengebroken en geëvolueerd tot maatschappelijke debatten waaraan politici en zelfs de hele bevolking rechtstreeks of onrechtstreeks participeren. Niet zelden mondt dit soort van publieke ethische bezinningsrondes uit in de parlementaire goedkeuring van zogenaamde ‘bioethische wetten’ waarvan de totstandkoming de hele samenleving beroert. In België en Nederland zijn de wetten over zwangerschapsafbreking en euthanasie hiervan de meest sprekende voorbeelden.

In deze lezingenreeks maken we kennis met het ethische kader waaraan de medische ethiek dit succes te danken heeft, en staan we ook stil bij de keerzijde van dit succes. Tegelijk verkennen we een alternatief perspectief waarin niet autonomie alleen, maar ook kwetsbaarheid, zorg en waardigheid richtinggevende waarden zijn.

Literatuur

• Jones, D., Gastmans, C., MacKellar, C. (Eds.) Euthanasia and Assisted Suicide: Lessons from Belgium. Cambridge University Press, Cambridge, 2017.
• Gómez-Vírseda C, De Maeseneer Y, Gastmans C. Relational autonomy: what does it mean and how is it used in end-of-life care? A systematic review of argument-based ethics literature. BMC Med Ethics. 2019 Oct 26;20(1):76. doi: 10.1186/s12910-019-0417-3.
• Nicolini ME, Kim SYH, Churchill ME, Gastmans C. Should euthanasia and assisted suicide for psychiatric disorders be permitted? A systematic review of reasons. Psychol Med. 2020 Jun;50(8):1241-1256.
• Gastmans, C. Kwetsbare waardigheid: Ethiek aan het begin en einde van het leven. Pelckmans uitgevers, Kalmthout, 2021.
• Gómez-Vírseda C, Gastmans C. Euthanasia in persons with advanced dementia: a dignity-enhancing care approach. J Med Ethics. 2022 Nov;48(11):907-914.
• Gastmans, C., Sinibaldi E, Lerner R, Yáñez M, Kovács L, Palazzani L, Pegoraro R, Vandemeulebroucke T. Christian anthropology-based contributions to the ethics of socially assistive robots in care for older adults. Bioethics. 2024 Nov;38(9):787-795.

Personalia

Chris Gastmans (1966) is gewoon hoogleraar medische ethiek aan de KU Leuven en directeur van het Centrum voor Biomedische Ethiek en Recht (www.cbmer.be). Hij promoveerde in de godgeleerdheid en publiceerde meer dan 200 wetenschappelijke artikels over ouderenzorg, levenseindezorg en de ethische uitdagingen van innovatieve technologieën in de zorg.

Hij is auteur van Kwetsbare waardigheid. Ethiek aan het begin en einde van het leven (Pelckmans uitgevers, 2021) waarin hij concrete oriëntaties aanreikt voor het maken van weloverwogen keuzes in verband met prenatale diagnostiek, abortus, vroeggeboorte, euthanasie, ouderenseksualiteit en levensmoeheid. Hij is co-editor van Euthanasia and Assisted Suicide: Lessons from Belgium (Cambridge University Press, 2018) waarin door een internationaal en interdisciplinair panel van experten een kritische kijk op de Belgische euthanasiepraktijk wordt geboden. Zijn onderzoek en publicaties genieten internationale erkenning.

Chris Gastmans was jarenlang voorzitter van de Europese Associatie van Centra voor Medische Ethiek (https://eacmeweb.com/). Hij is lid van het Belgisch Raadgevend Comité voor Bio-ethiek en van de ethische commissie van de Universitaire Ziekenhuizen Leuven. Hij werd in 2021 door paus Franciscus benoemd tot permanent lid van de Pauselijke Academie voor het Leven.